Ile to jest uncja złota – punkt wyjścia
W pewnym momencie większość osób zainteresowanych złotem orientuje się, że cały rynek mówi wciąż o jednej jednostce: uncji trojańskiej. Reakcją jest zwykle lekkie zagubienie – w sklepach inwestycyjnych widać gramy, w notowaniach globalnych uncje, a w głowie złotówki. Skutek długoterminowy bywa prosty: kto nie ogarnia przeliczeń i kursów, łatwo przepłaca, źle porównuje oferty i nie wie, czy robi dobry interes.
Świadome operowanie pojęciem uncji złota – w gramach, dolarach i złotówkach – to praktyczna umiejętność, bez której inwestowanie w kruszec zamienia się w zgadywanie.
Poniżej krok po kroku: ile dokładnie waży uncja złota, jak ją przeliczać na gramy i ceny, jak czytać aktualne kursy oraz jak to przełożyć na realny zakup monet i sztabek.
Uncja trojańska – właściwa jednostka dla złota
W inwestowaniu w kruszce używa się nie zwykłej uncji, tylko uncji trojańskiej (troy ounce, oz t). To stara miara stosowana w handlu metalami szlachetnymi od wieków.
1 uncja trojańska złota = 31,1035 g
To jest wartość, którą warto znać niemal na pamięć. Zwykła uncja używana np. w kuchni ma około 28,35 g i w inwestycjach w złoto praktycznie nie występuje.
Wszystkie poważne notowania rynkowe, kontrakty terminowe czy analizy mówią właśnie o uncji trojańskiej. Gdy widać w serwisie finansowym cenę „gold 2 050 USD/oz”, chodzi dokładnie o 2 050 dolarów amerykańskich za 31,1035 g złota o standardowej próbie inwestycyjnej.
Uncja trojańska złota (31,1035 g) to globalny „język” rynku złota – niezależnie od tego, czy transakcja dzieje się w USA, Szwajcarii czy Polsce.
Przelicznik uncji złota na gramy i inne jednostki
W Polsce oferty dealerów często podają wagę w gramach, a cena rynkowa w dolarach za uncję. Stąd potrzeba prostych przeliczeń.
Najważniejsze wartości:
- 1 oz t = 31,1035 g
- 10 g złota ≈ 0,3215 oz t
- 1 kg złota = 1000 g ≈ 32,1507 oz t
Dla praktycznych obliczeń wystarczy często zaokrąglić:
- 1 oz t ≈ 31,1 g
- 1 kg złota ≈ 32,15 oz
Przykład:
Jeśli kurs złota to 2 000 USD/oz, to przybliżony kurs za 1 g złota wyniesie:
2 000 USD / 31,1 g ≈ 64,3 USD/g
To pozwala szybko oszacować, czy cena w sklepie za monetę 10 g albo sztabkę 50 g jest choć w przybliżeniu rozsądna w stosunku do rynku.
Jak czytać kursy złota za uncję
W serwisach finansowych kurs złota zwykle podawany jest jako jedna liczba, np. 1 950 USD/oz. W praktyce inwestora to dopiero punkt wyjścia. Warto zrozumieć, co dokładnie ta liczba oznacza.
Rodzaje notowań złota
Na rynku funkcjonuje kilka typów cen, które początkującym potrafią się zlewać w jedno, a to błąd.
1. Spot (cena bieżąca)
To orientacyjna cena, po której złoto jest natychmiast rozliczane między dużymi instytucjami. Mówiąc prosto: aktualny punkt odniesienia rynku. Spot zmienia się w ciągu dnia, czasem dość dynamicznie.
2. Fixing (np. London Bullion Market Association – LBMA)
Dwa razy dziennie (rano i po południu) ustalany jest tzw. fixing złota – referencyjna cena, którą posługują się instytucje finansowe i część umów handlowych. To taki „oficjalny” punkt odniesienia na dany moment dnia, ale w praktyce drobni inwestorzy patrzą głównie na ceny spot.
3. Cena futures
Na giełdach towarowych (np. COMEX) handluje się kontraktami terminowymi na złoto. Cena futures może się minimalnie różnić od spot, bo uwzględnia np. koszt finansowania i dostawy w przyszłości.
Dla zwykłego inwestora w monety i sztabki istotne jest jedno: widoczna w mediach cena „złoto 1 950 USD/oz” to teoretyczna wartość czystego metalu w obrocie hurtowym, bez marż dealerów i różnic kursowych.
Spread i marża dealera
W praktyce zakup złota fizycznego odbywa się zawsze z premią ponad cenę rynkową. Pojawiają się tu dwa pojęcia:
- spread – różnica między ceną skupu a ceną sprzedaży u danego dealera
- marża – nadwyżka ponad cenę spot, którą dealer dolicza za logistykę, ryzyko, magazynowanie, obsługę
Dla popularnych monet bulionowych (np. 1 oz Krugerrand, Wiedeńscy Filharmonicy, Liść Klonowy):
– cena sprzedaży dla klienta zwykle wynosi +3–8% ponad spot
– cena skupu to spot minus 1–3%, zależnie od firmy i sytuacji na rynku
Im mniejsza jednostka, tym marża zwykle wyższa. Sztabki 1 g potrafią być relatywnie dużo droższe w przeliczeniu na uncję niż sztabki 1 oz czy 100 g.
Aktualne kursy uncji złota – skąd je brać i jak czytać w złotówkach
Kurs złota za uncję jest globalny, ale inwestor w Polsce myśli w złotówkach, a nie w dolarach. Tu wchodzą do gry jeszcze dwie zmienne: kurs USD/PLN i ewentualne opóźnienia danych.
Źródła kursów:
- serwisy finansowe (np. stooq, Bankier, TradingView)
- strony głównych dealerów złota w Polsce
- agencje informacyjne (Bloomberg, Reuters – zwykle pośrednio przez portale)
Przeliczenie na złotówki wygląda zawsze tak samo:
- Aktualny kurs złota, np. 2 000 USD/oz
- Aktualny kurs dolara, np. 4,00 PLN/USD
- Mnożenie: 2 000 × 4,00 = 8 000 PLN/oz
- Dla 1 g: 8 000 PLN / 31,1 ≈ 257 PLN/g
Widać od razu, że nawet przy stałej cenie złota w dolarach, zmiana kursu USD/PLN potrafi mocno wpłynąć na to, ile złoto kosztuje w złotówkach.
Kto inwestuje w złoto w Polsce, realnie gra jednocześnie na dwóch zmiennych: cenie złota w USD i kursie USD/PLN.
Uncja złota w praktyce inwestora
Uncja trojańska to nie tylko abstrakcyjna jednostka z wykresu. To także najbardziej praktyczny „kawałek” złota fizycznego, z którego korzysta realny rynek.
Większość popularnych monet bulionowych ma wagę właśnie 1 oz t. Przykłady:
– Krugerrand
– Canadian Maple Leaf
– American Eagle
– Wiedeńscy Filharmonicy
Podobnie ze sztabkami – wiele mennic oferuje sztabki 1 oz obok wag w gramach (np. 10 g, 20 g, 50 g, 100 g).
Sztabki vs monety – jak ma się do tego uncja
Waga 1 oz jest standardem zarówno dla monet, jak i dla części sztabek. Różnice pojawiają się nie w wadze, tylko w otoczce produktu:
1. Monety bulionowe 1 oz
– Zwykle trochę droższe od sztabek w przeliczeniu na gram, ale:
– lepsza rozpoznawalność globalna,
– łatwiejsza odsprzedaż detaliczna,
– często mocniejszy rynek wtórny (prościej spieniężyć pojedyncze monety 1 oz niż duże sztabki).
2. Sztabki 1 oz
– Nieco niższa premia ponad spot,
– ważne są: renoma rafinerii (np. LBMA good delivery) i nienaruszone opakowanie (certipack),
– dla większych kwot często bardziej opłacalne w stosunku do mniejszych gramatur.
3. Większe sztabki (100 g, 250 g, 1 kg)
– niższa marża w przeliczeniu na uncję,
– ale mniejsza elastyczność – trudniej sprzedać „po kawałku”.
Warto patrzeć na uncję jako bazową miarę: niezależnie czy moneta ma 1 oz, czy sztabka ma 100 g, wszystko i tak sprowadza się do określonej liczby uncji złota w portfelu.
Jaką ilość złota ma sens kupić na start
Na początku kuszą najmniejsze sztabki i monety „na próbę”. Z perspektywy kosztów to zwykle najmniej opłacalna droga.
Praktyczne podejście:
– Zamiast kilku maleńkich sztabek 1 g–2 g, często rozsądniej celować w monetę lub sztabkę 1 oz.
– Uncja to już konkretny kawałek kruszcu, a jednocześnie nadal łatwo zbywalny i „poręczny”.
– Dla osób budujących stopniowo pozycję w złocie, naturalnym celem staje się np. kilka–kilkanaście uncji jako część majątku, a nie przypadkowe gramatury z wysoką marżą.
Uncja jest więc wygodnym „klockiem”, z którego da się budować portfel złota: kupować w miarę możliwości finansowych po 1–2 oz, albo od razu większe sztabki, ale wciąż myśląc w tle: ile uncji się z tego składa.
Najczęstsze błędy początkujących przy uncjach i kursach złota
Kilka powtarzalnych potknięć, które wynikają właśnie z niezrozumienia, czym jest uncja i jak działa rynek.
1. Mylone rodzaje uncji
Porównywanie cen używając nie tej jednostki, co trzeba. W złocie inwestycyjnym liczy się wyłącznie uncja trojańska 31,1035 g, nie uncja „kuchenna”.
2. Ignorowanie kursu dolara
Patrzenie tylko na wykres złota w USD i wnioski typu „złoto stoi w miejscu”, podczas gdy w złotówkach wartość posiadanych monet potrafi być już zupełnie inna przez ruchy na USD/PLN.
3. Brak rozróżnienia: cena spot vs cena w sklepie
Zaskoczenie, że „w internecie złoto jest po 2 000 USD/oz, a w sklepie wychodzi więcej”. Cena globalna to metal hurtowo, do tego dochodzi marża dealera, koszty dystrybucji i VAT na niektóre formy złota (np. biżuteria, część wyrobów kolekcjonerskich).
4. Zakup bardzo małych gramatur „bo taniej na sztukę”
Sztabka 1 g faktycznie ma niższą cenę nominalną niż moneta 1 oz, ale w przeliczeniu na uncję bywa zdecydowanie droższa. Rozsądniej od razu liczyć koszt za gram/za uncję, nie tylko patrzeć na kwotę brutto na metce.
5. Niedoszacowanie spreadu przy sprzedaży
Łatwo uznawać, że skoro kurs złota wzrósł o 5%, to tyle samo „zarobiono”. W praktyce trzeba jeszcze „przeskoczyć” różnicę między ceną zakupu a późniejszą ceną skupu (spread). Im krótszy horyzont czasowy, tym ten koszt bardziej boli.
Podsumowanie – po co rzeczywiście znać uncję złota
Uncja trojańska 31,1035 g to nie tylko suchy parametr techniczny. To wspólny mianownik całego rynku, który pozwala:
– błyskawicznie przeliczać oferty z różnych krajów,
– weryfikować, czy sprzedawca nie przesadza z marżą,
– sensownie planować wielkość pozycji w złocie (ile uncji ma mieć portfel),
– patrzeć na złoto nie jak na „monetkę z ładnym obrazkiem”, tylko na realny kawałek metalu.
Znajomość przelicznika, bieżących kursów i różnicy między ceną rynkową a ofertą detaliczną nie wymaga zaawansowanej wiedzy finansowej. To raczej kwestia kilku nawyków: sprawdzania kursu za uncję, przeliczania na gram i złotówki, porównywania marż między sprzedawcami.
Dzięki temu uncja złota przestaje być abstrakcyjnym pojęciem, a staje się konkretnym, policzalnym elementem długoterminowego majątku.